Echt lesgeven doe je op een schoolbord met een krijtje (stofvrij en in 12 kleuren)

Mooi hoor, die state-of-the-artdigiborden en flitsende powerpointpresentaties. Maar met het vertrouwde schoolbord en krijtjes kun je veel beter lesgeven, betoogt hoogleraar Adriaan J. Minnaard.

Men zou het bij al het geweld van digiborden, powerpointpresentaties en whiteboards haast vergeten, maar veruit het belangrijkste hulpmiddel bij het lesgeven binnen de Faculty of Science and Engineering (FSE) is het schoolbord.

Het schoolbord (de term ‘krijtbord’ is een lelijk anglicisme) wordt gebruikt om de student als het ware mee te nemen in de afleiding van een wiskundig bewijs of een wet uit de natuurkunde, de structuurformule van een molecuul of de weergave van een proces in een cel.

Schrijven en tekenen op een schoolbord dwingt de docent om het tempo niet te hoog te laten oplopen, en de student de gelegenheid te geven mee te schrijven of te tekenen. Daarbij heeft krijt het voordeel dat het nuances toelaat, waar het bij stiften op een whiteboard of op een digibord alles of niets is.

Het schoolbord neemt de student als het ware mee in de afleiding van een wiskundig bewijs

Krijt is in twaalf kleuren beschikbaar, en sinds de uitvinding van het stofvrij schoolbordkrijt in 1953 behoort ook stofoverlast tot het verleden. Van recenter datum is de uitvinding van het lichtgewicht schoolbord, zodat veel van mijn collega’s, en ikzelf, een schoolbord op hun kamer hebben.

Er heerst bij FSE grote eensgezindheid onder de wetenschappelijke staf, zowel junior als senior, de studenten en de student-assistenten over het feit dat schoolborden onmisbaar zijn voor het hoor- en werkcollege.

Daarom is het opmerkelijk dat bij de inrichting van nieuwe onderwijsvoorzieningen, zoals een aantal jaren geleden de Linnaeusborg en nu de Feringa Building, veldslagen van Homerische proporties moeten worden geleverd om de zalen en lokalen te laten voorzien van schoolborden.

Er moeten veldslagen van Homerische proporties worden geleverd om de zalen te voorzien van schoolborden

Waar die weerstand tegen schoolborden vandaan komt, bij beheerders, bestuurders, of onderwijsspecialisten, is meestal niet duidelijk, maar hinderlijk is het wel. En dat terwijl de voordelen ook voor het gebouwenbeheer evident zijn: schoolborden zijn uiterst betrouwbaar, vergen geen onderhoud, vergen geen technische ondersteuning en verbruiken geen energie.

Daarom doe ik een dringend beroep op collega’s binnen onze universiteit die betrokken zijn bij onderwijsondersteuning en -vernieuwing en bij de inrichting van onze onderwijsfaciliteiten. Laten ze toch steeds het volgende bedenken.

Het verzorgen van onderwijs is de professie van het wetenschappelijk personeel. Uitstekende technische ondersteuning en faciliteiten zijn daarbij essentieel. De docenten geven aan wat ze nodig hebben, adviezen en inzichten van onderwijsspecialisten en beleidsmedewerkers worden door de docenten meegewogen en indien waardevol ook geïncorporeerd.

Alleen zo kunnen we modern en effectief onderwijs blijven garanderen.

Adriaan J. Minnaard is hoogleraar organische chemie aan de Faculty of Science and Engineering (FSE)

English

22 REACTIES

  1. Met interesse lees ik dit artikel, niet in de minste plaats omdat ik bij een bedrijf werk, dat zich specialiseert in Visuele communicatie (ja! ook offline!)

    Ik ben wel heel benieuwd welke nadelen er aan een whiteboard kleven t.o.v. een krijtbord?

    Meegenomen dat er whiteboards zijn die hele wanden bekleden, stiften er zijn in 20+ kleuren (ook zonder giftige stoffen en geurloos) met een geweldige schrijfdekking. Hier is wellicht niet iedereen bekend mee?

    Wat maakt een krijtbord dan toch beter dan het whiteboard?
    Gewoon nieuwsgierig naar het aspect binnen de userstory, wat nou net dat kleine verschil maakt.
    Is het een feature? Of een gevoel?

    • Ik heb veel ervaring met whiteboards en die zijn niet onverdeeld gunstig: stiften die er niet meer zijn, stiften die vaal / nauwelijks leesbaar schrijven, het whiteboard dat niet goed schoon te krijgen is, waar soms iemand met een verkeerde stift op heeft geschreven, vaak niet in de hoogte verstelbaar zoals een schoolbord waardoor achter in de zaal het lastig leesbaar is. De eenvoud van de techniek van een ouderwets schoolbord is haar kracht: duidelijk leesbaar teksten op te produceren (ook in grote zalen), eenvoudig te bewerken, simpel en goed schoon te maken, krijt wordt niet meegenomen; en het is ook nog eens een goedkope technologie in de exploitatie.

  2. beste collega’s hartelijk dank voor het lezen van de brief en dat u de moeite genomen heeft er op te reageren. Het onderwerp raakt duidelijk een snaar! Dat is wel duidelijk.

    • Ik heb meer dan veertig jaar aan de RUG elk jaar college gegeven met bord en krijtjes, en ik heb tot nu toe, ik ben net 74 geworden, geen longklachten. Ik weet ook van niemand van mijn collegae, die door bord en krijtjes longklachten ontwikkeld heeft. Maar misschien was toen het leven van een docent , in welke rang dan ook, een stuk gezonder, en, ik meen het, dat zou zo maar kunnen! En de wetenschap leed er niet onder, de studenten leden ook niet! En nu is de RUG een fabriek geworden, jammer. Niet alles was beter, echt niet, maar toch, de RUG had meer van een instituut waar de idealen van Humboldt nog geleefd werden, en waar door een hoogleraar tegen mij werd geantwoord op de vraag, hoe het nu met hem ging : ” ik verveel me Hans .” waarop ik, als beginnend docent zei : ” is dat wel goed?” Waarop hij antwoordde : ” dat is prima, hoe krijg ik anders echt goede ideeën ! “. Ik ben Willem Schaafsma nog steeds dankbaar voor deze wijze woorden!

  3. Begin november 2022 schreef is het volgende aan het management binnen de faculteit FEB:
    “Ik moet zeggen dat ik het heel betreurenswaardig vind dat we afscheid nemen van de krijtborden. Ze bieden een enorm werkblad in een collegezaal. Stof a.g.v. het krijtgebruik wordt aangevoerd als argument, maar is dat dan heel bezwaarlijk? Vanwege de schoonmaakkosten, vraag ik me af, of gezondheidsklachten (ik heb nooit gemerkt dat die er door ontstonden, maar ik ben ook geen dokter)? Misschien moeten we de nadelen van wat krijtstof toch voor lief nemen om het grote didactische voordeel van het krijtbordgebruik in stand te houden. Vanuit onderwijskundig perspectief vind ik het een absolute misser die borden af te schaffen. Kleine white boards met viltstiften die vaak gebrekkig functioneren (weer leeg) zijn geen volwaardig alternatief, zeker niet in een grote collegezaal. Informatie op een bord blijft staan, daar kun je naar verwijzen terwijl je de volgende sheet(s) behandelt. Uiteraard is er in de hoorcollegezalen de faciliteit dat je met een pen op het scherm kunt kleuren en krabbelen en doen, maar zelf vind ik dat niet erg gebruikersvriendelijk en absoluut geen volwaardig alternatief. Het switchen tussen power point en die tekenfaciliteit geeft gedoe en je moet de ene visualisatie opofferen voor de andere. Verder is het voor het vasthouden van de aandacht goed om te variëren in didactische hulpmiddelen, alsmede dat studenten niet voortdurend naar een scherm hoeven te staren. Kortom, ik ben van mening dat het opofferen van de krijtborden onverstandig is. Ze mogen ouderwets overkomen (en misschien geldt dat voor mijzelf ook wel), maar bepaalde bewezen didactische hulpmiddelen, hoe basaal ook, kunnen onverwoestbaar functioneel zijn. Mijn hartenkreet: laten we alsjeblieft die borden behouden.”
    Ook ik ben blij niet een roepende in de woestijn te zijn. Tenslotte, hebben we inmiddels met corona niet ervaren dat digitale hulpmiddelen ook hun beperkingen kennen? En gezien de punten die ik aandraag, wat vinden onderwijskundigen / arbeidsdeskundigen van deze ontwikkeling?

  4. Gelukkig, dat er nog verstandige mensen op de RUG rondlopen , die zich niets willen laten gezeggen door de zogenaamde ondersteuners. Als je studenten wilt meenemen in een redenering of een bewijs, dan is een bord met krijtjes onontbeerlijk, ook, omdat je met de wisser makkelijk fouten kunt corrigeren. En je kunt ook zonder probleem een video van zo’n college maken! En nu nog de laptops uit de collegezaal, en de studenten dwingen om goede aantekeningen te maken met , jawel, pen en papier. En ik durf het haast niet te schrijven, maar eigenlijk zouden de mobieltjes ook moeten worden verbannen uit de collegezaal. Ik ben nu negen jaar met pensioen, maar in mijn tijd heb ik zo vaak gezien, dat het scherm het won van het bord. En het liefst zaten de studenten achterin, en ik gaf aan kleine groepen college.
    Voorin liepen de dames en heren het risico bij het college betrokken te worden, en dat was voor hen toen ook al erg griezelig. Vooral niet opvallen, je niet voorbereiden, tja, er waren ook uitzonderingen, en eigenlijk gaf ik alleen voor hen college. De studenten evalueerden mijn colleges, en de verdeling was altijd tweetoppig: een kleine groep genoot, en een grote groep gaf mij een zware onvoldoende. En dan werd ik weer op het matje geroepen bij leiding gevende en ondersteunend personeel, met studenten erbij. Die waren vaak wel zo eerlijk mij gelijk te geven, maar ja, mijn parafrase, het vlees is zwak. Ach, die studenten kwamen allemaal goed terecht, maar dat was zonder universiteit ook gebeurd, Velen van hen waren amper geïnteresseerd in iets, dat met wetenschap te maken had. En ik moet toegeven , wiskunde is ook niet gemakkelijk, dat moet je doen en doen, telkens weer. Dat zeg ik mijzelf ook nu nog!

  5. “Daarbij heeft krijt het voordeel dat het nuances toelaat, waar het bij stiften op een whiteboard of op een digibord alles of niets is.”

    Waarom het whiteboard het ook moet ontgelden, snap ik niet helemaal. Whiteboardstiften zijn in 20+ kleuren verkrijgbaar, dus nuances genoeg. Een combi van digitaal en analoog voor het beste van beide werelden.

    • Ik heb docenten meegemaakt die zeiden high te worden van de vloeistof uit de whiteboard stiften. Zelf vond ik de inhoud ook niet fris ruiken.

  6. Schoolborden hebben inderdaad voordelen, maar ook nadelen. Voor remote onderwijs (opnames en dergelijke) zijn ze ongeschikt, daar waar dat juist ontwikkelingen zijn die niet meer te stoppen zijn. Het aantal kleuren is onbeperkt en niet alleen maar 12. De schrijf gevoeligheid is in de laatste jaren aanzienlijk verbeterd en men kan ook al het geschrevene opslaan om zo ofwel later een les te vervolgen, ofwel later nogmaals in te zien. Achtergronden zijn te selecteren als ook de dikte en vorm van het geschrevene. Stofvrij krijt heb ik nimmer gezien, kijk maar eens onder de borden of bij de omliggende zaken als toetsenbord. Sommigen zijn compleet wit!
    Ja, het is een aanpassing in het onderwijs, maar als alle lagere scholen en middelbare scholen al jaar en dag digi borden hebben? Kan niet zeggen dat het onderwijs om die reden spectaculair minder is geworden. Afgezien van commentaar op de digitale omgeving is er ook veel enthousiasme te melden.

    • In de marketing probeer je door bijvoorbeeld kwalitatief marktonderzoek een product aan te sluiten op de behoeften, wensen en belangen van een gebruikersgroep. Misschien is het iets om met onderstaande docenten die gezien hun achtergrond bepaald geen digibeten zijn en allerlei vernieuwingen implementeren samen uit te zoeken waar de mogelijke hiaten liggen tussen vraag en aanbod. Vandaaruit kan het aanbod mogelijk beter op de vraag worden afgestemd.

      • Ik ben vergeten te vermelden dat ik Paul zeer deskundig en dienstverlenend vind. Hopelijk weten de producenten van digitale presentatiemiddelen in de toekomst ook aan te sluiten op de wensen en behoeften van wo-docenten.

  7. Ook ik ben het hier helemaal mee eens. Daar komt bij dat die digiborden ook onder de maat zijn als je gedetailleerde informatie moet delen met de studenten. Probeer maar eens een tekst af te beelden ter bespreking. Een beamer geeft dan een veel beter (groter en scherper) beeld. Mijn laatste bezwaar is dat deze borden voor gastsprekers altijd weer problemen geven omdat er geen universele interfaces zijn (om maar te zwijgen over borden die al reageren als je maar in de buurt van het scherm komt).

    • Verbaasd om te lezen dat een digitaal bord minder gedetailleerd zou zijn, immers op een digibord ( touch screen is er tegenwoordig) met een resolutie van 4K (tegenwoordig de standaard) kan je scherpe tekst én plaatjes zichtbaar maken, dat lukt dus niet op een krijt of white bord. Momenteel zijn er ontwikkelingen om de info van een touch screen ook op de beamer te krijgen. Een touch screen zal ook alleen in een zaal zijn waar die vor wat betreft formaat passend is in de ruimte. In (vrijwel) elke zaal van de RUG kan met met een standaard HDMI kabel een verbinding maken. Gebruikers met andere connecte zullen altijd een verloop bij zich hebben omdat zij weten dat HDMI de standaard is. Dus ook die opmerking wil ik graag ontkrachten. Een bord zal niet reageren als je die niet fysiek aanraakt. Tevens zijn ook die ontwikkelingen steeds verder en verbeterd.
      Laten we de ontwikkelingen gepast volgen zonder deze bij voorbaat te veroordelen maar feedback geven om zo de ontwikkelingen bij te kunnen sturen.
      Jaren geleden was de kroontjespen al net zo heilig; een balpen was in de ogen van velen “een verschrikking en slecht voor de motoriek” ; en waar is die kroontjespen nu? Inderdaad.

  8. Tsjonge, ik dacht dat ik ondertussen de enige roepende in de woestijn (van de onderwijsvernieuwers) was. Inderdaad, laat ons zelf het onderwijs verzorgen en op de manier waarvan wij vinden (en zelfs weten) dat het goed werkt! Het beschikken over een bord en krijt is daar een essentieel onderdeel van. Ik moet nu soms noodgedwongen naar een college een camera met statief meenemen + papier en pen. Ik gebruik dan het papier als bord en de camera als middel om het live te projecteren. Dit moet ik bijvoorbeeld noodgewongen doen in de collegezalen van de AJhal omdat daar inderdaad geen borden beschikbaar zijn. En het schrijven met een digipen op het beschikbare presentatiescherm werkt niet als ik min eigen laptop gebruik en is overigens ook veel inefficienter (maar ja, wel hip en modern, dat lijkt belangrijker te zijn).

    Overigens, misschien ook leuk om te vermelden…..aan het begin van blok 1a vroeg een natuurkundedocent mij of ik mijn collegezaal met hem zou willen ruilen, want hij was geroosterd in een zaal zonder bord en ik had het geluk dat ik geroosterd was in een zaal met bord. Tja,…..dat soort dingen dus.

  9. Beste Adri,
    Helemaal mee eens! Schoolborden zijn en blijven hard nodig. Ook in mijn gebouw, de Energy Academy, heb ik harde strijd moeten leveren om ook schoolborden te krijgen, het was extra ingewikkeld omdat het gebouw meerdere soorten bewoners telt. Maar het is gelukt, ze zijn alleen het wasbakje en stromend water voor de spons om de borden te reinigen vergeten…

  10. En dan nog maar te zwijgen over de duistere krachten die er voor zorgen dat elke whiteboardstift die je oppakt leeg is. Bij een schoolbord is het meteen te zien als het krijt op is: het bakje is leeg, en moet dus bijgevuld worden. Bij een whiteboard is het altijd nog maar de vraag of een stift leeg of droog is, en deze blijven vaak nog liggen ook, zodat het voor gebouwbeheer niet duidelijk is dat ze aan vervanging toe zijn

  11. Ik vermoed dat informatie op digiborden door leerlingen/studenten hetzelfde aankomt, ‘gezien’, wordt als informatie op een computerscherm of mobiel. En dat is vluchtig. Scannen. Korte concentratieboog.
    Met schrijven op een schoolbord blijft de aandacht langer/beter gevangen, niet alleen door gebruik van verschillende kleuren, het dikker schrijven, maar ook door het geluid van krijt over het bord tijdens het schrijven, het zetten van een punt e.d.
    Bovendien zijn powerpoint/keynote-presentaties misschien handig voor de leraar, en waren ze ooit bedoeld als modernisering van het lesgeven, maar leerlingen/studenten zien het niet als iets moderns. Zij zijn opgegroeid met computers, computer graphics, video’s. Het is voor hen dus gewoon weer een computerscherm. Een ‘old school’ schoolbord is dus een onderbreking, een duidelijk een andere setting. Misschien zelfs wel rustgevend…

    • Het voordeel is ook dat een schoolbord standaard een donkere achtergrond heeft, waar je met lichtere kleuren op schrijft. Dat is veel fijner voor de ogen dan een wit stiftbord/digibord met donkere tekst.

      Natuurlijk kun je een digibord ook een donkere achtergrond geven, maar daar denken velen niet aan.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Reacties met een link worden beoordeeld en kunnen worden geweigerd. / Comments containing a link will be reviewed and may not be published.

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in